Ông tìm cách thoát khỏi bóng ma quá vãng bằng nghệ thuật: tham dự vào dự án của “Sáng kiến trái tim người lính”- một tổ chức hoạt động nhân đạo, nhằm khắc phục hậu quả chiến tranh ở Việt Nam, giúp đỡ nạn nhân chất độc da cam và giao lưu văn hóa
Họ đã dung thứ và điều này có ý nghĩa khôn xiết quan trọng, mở ra một con đường tiến tới sự thương nghị và hàn gắn từ cả hai phía. Vì sao về sau, lại có NSND Lê Khanh tham gia vở diễn? Brian Delate: ban đầu, “Ngày tưởng niệm” là kịch độc diễn, còn phần bóng ma do một nữ diễn viên Mỹ đọc vọng ra từ cánh gà.
Người nhà của các cựu binh cảm thông, hiểu biết hơn với những gì mà những người lính đã trải nghiệm. Tôi may mắn tìm thấy nghệ thuật như một biện pháp để đánh tháo. Ông từng ở Việt Nam và khi trở về Mỹ, ám ảnh về cuộc chiến luôn dằn vặt trong ông. Sau khi làm phim “Trái tim người lính”, tôi phát hiện ra hoài tưởng là điều rất quan trọng và mỗi người lính đều có một câu chuyện riêng tư để kể, nên muốn dựng một vở kịch.
Chứng kiến những gì trên giang sơn Việt Nam hôm nay, nhớ lại những gì đã qua, tôi thấy thông cảm hơn với những mất mát của người dân Việt Nam. Khi đó, tôi không biết điều gì đang đến với mình, càng không dám nghĩ mình có thể có được một người bạn Việt Nam. Nhân này, chúng tôi đã có cuộc bàn bạc với Brian Delate: PV: Điều gì ám ảnh nhất khi ông rời cuộc chiến ở Việt Nam để dẫn đến sự ra đời của “Ngày tưởng niệm”? Brian Delate: Tôi ở Quảng Ngãi vào năm 1969-1970.
Còn các cựu binh thì có dịp ngẫm ngợi lại những điều họ đã đi qua. Việc tôi quay trở lại đây rất quan trọng, góp phần đổi thay diễn xuất của vở kịch. Tôi làm việc với tổ chức “Sáng kiến trái tim người lính” và “Ngày tưởng niệm” được dàn dựng tại Sudio Actors, với sự cố vấn của Ellen Burstyn và Harvey Keitel.
Sự hợp tác của chúng tôi đã vẹn tròn, dù có khó khăn vì bất đồng tiếng nói. PV: Sau khi ông quay trở lại Việt Nam, kịch bản “Ngày tưởng niệm” có thay đổi gì không? Brian Delate: Tháng 1/2013, tôi trở lại căn cứ Chu Lai.
NSND Lê Khanh thật nhẵn. Vở diễn đã được trình diễn tại nhiều hí trường kịch nổi danh ở Mỹ, tại Studio Actors ở cả New York và Los Angeles - nơi tôi là thành viên trọn đời. Tôi luôn phải tìm cách để sống sót và cố tin rằng, hòa bình rồi sẽ đến.
Brian Delate mong muốn góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh ở Việt Nam, cũng để hàn gắn trái tim rạn vỡ của mình bằng các hoạt động nghệ thuật, như “Ngày tưởng niệm” mà ông vừa là tác giả, vừa là diễn viên. Trở về Mỹ, cũng như nhiều đồng đội của mình bị sang chấn tâm lý nặng với ám ảnh người ta đang tìm mọi cách để giết mình, khiến tôi từng chôn vùi nhiều năm trong nỗi đơn chiếc.
PV: Tác động của vở diễn đối với khán giả Mỹ thế nào thưa ông? Brian Delate: Kịch nghệ có thể mở mang tâm hồn mọi người.
Lại tận mắt chứng kiến chiếc máy bay thứ 2 lao vào tòa nhà trong sự kiện 11/9/2001, cơn ác mộng càng thổi bùng lên, khiến tôi chỉ muốn tự tận.
PV: Xin cảm ơn ông đã nói chuyện!. Vở kịch khám phá thế giới nội tâm của người cựu binh và cuộc vật lộn đơn côi với hội chứng rối loại khủng hoảng sau sang chấn (PTSD) và cho thấy, chiến tranh không chỉ gây thương đau cho người dân Việt Nam, mà chính những người lính Mỹ cũng gánh chịu hậu quả nặng nề: Có hàng ngàn người trầm mình vì sang chấn tâm lý sau chiến tranh Việt Nam.
PV: Được biết, ban đầu, vở kịch chỉ là độc diễn của ông. Brian Delate cũng là một cựu binh như thế. Khi xem “Ngày tưởng niệm” mọi người tiếp thu theo những chiều hướng khác nhau. “Ngày tưởng niệm” nói về cuộc hành trình của một cựu binh Mỹ đã sang chiến tranh ở Việt Nam, luôn bị quá vãng ám ảnh, dằn vặt, đến mức muốn tự tử.
PV: Còn với khán giả Việt Nam? Brian Delate: Trong các chuyến đi hàn gắn và hòa giải với các cựu binh khác vào năm 2012 và 1/2013 ở Việt Nam, tôi đã biểu diễn những trích đoạn nhỏ và thật kinh ngạc khi hầu hết khán giả Việt Nam nói rằng, dù được nhìn dưới ý kiến của một người Mỹ, vẫn cảm nhận rõ tính nhân bản của tác phẩm.
Brian Delate và NSND Lê Khanh trong vở diễn. Bên bờ biển, tôi như nghe thấy tiếng những người lính Mỹ đã chết nói với tôi rằng, họ không sao cả và tôi cứ tiếp chuyện tiến lên đi. 2 năm trước, đạo diễn đã hỏi tôi sao không nghĩ cách đưa bóng ma lên sân khấu? Khi tôi sang Việt Nam, NSND Lê Khanh ngỏ ý muốn tham gia vở kịch và cho nên, khi trở về Mỹ tôi đã sửa lại kịch bản, để có sự xuất hiện của NSND Lê Khanh.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét